La Semana Santa en Sada siempre se celebró con gran solemnidad. Las procesiones eran solemnes y muy concurridas. Las jóvenes de la época se vestían de mantilla y acompañaban en las procesiones a la imagen de la Virgen y también a la del Cristo Yacente. Hubo un tiempo en que no había tantas mantillas, pero otra vez está en pleno apogeo y son muchas las jóvenes que van de mantilla en Semana Santa dándole a las procesiones esa solemnidad que siempre tuvieron.
En un pueblo marinero como Sada, se solía comer a base de pescado y muy poca carne. Uno de los platos destacados era la merluza a la gallega, pero podía ser cualquier clase de pescado como escacho, cabezas de merluza, raya, etc. Si se ponen varios de estos pescados se le llama caldeirada. La manera de preparar este plato es bien sencillo. En una olla se pone agua, una cebolla y patatas cortadas. Una vez que las patatas están casi cocidas se añade el pescado, previamente salado. Una vez todo cocido, se escurre y se le añade el refrito con aceite, pimentón, ajo, cebolla y también un poco de agua de la coción. Son también ricas las sardinas asadas con cachelos, las sardinas en champlón, las parrochas, los jurelos, etc. El gusto por el pescado no decayó a pesar de los muchos años que pasaron.
La Coral Polifónica de La Sociedad de Sada se crea en junio de 1978 dentro de la sección recreativa de La Sociedad, que dirigía Flora Ramos y bajo la batuta de su Director D. Ángel Vázquez. Se forma una masa coral de 36 componentes, todos ellos socios y con un variado repertorio de polifónica en general y música popular. Pronto tiene una gran actividad y actúa por toda Galicia y también fuera. Sus actuaciones en Ponferrada, Asturias, Badajoz, La Bañeza, Portugal, León, Córdoba, etc. fueron muy destacadas. En el año 1988 graban su primer disco.
Sada Darriba es un barrio de Sada como lo es Fontán y Riobao. Sada Darriba está en la parte alta de Sada. Para llegar allí hay que subir una empinada cuesta que nos lleva hasta las primeras casas cerca ya de la iglesia parroquial de Santa María de Sada. A la derecha encontramos lo que en otro tiempo fue el Pazo o Casa de Oreiro, hoy casi en ruinas y en otro tiempo floreciente. No se trata de un gran Pazo, es pequeño y lo único que lo distingue de una casa normal es el escudo de su fachada. A unos pasos está el crucero de Santa María y detrás el portalón que nos lleva a la Iglesia. Desde su atrio se puede ver una preciosa vista de Sada. En la iglesia había y hay una capilla llamada Capilla de Oreiro con algunas imágenes. Se dice que fue cedida a los señores de Oreiro, en agradecimiento por haber cedido los terrenos para la construcción de la Iglesia. Alrededor de la Iglesia era el cementerio hasta la construcción del municipal. Sada D´arriba es un conjunto de casas distribuidas en "rueiros", y desde aquí podemos ir a la izquierda hacia Riobao y a la derecha hacia el Fiunchedo y Fontán. De aquí salió un gran sadense: Ricardo Flores Pérez.
Contaba la gente mayor de muchísimos años atrás y así se fue pasando de generación en generación la siguiente leyenda. Decían que un barco procedente de Inglaterra navegaba siguiendo su ruta. De repente se desencadenó una terrible tormenta y el barco estuvo a punto de hundirse. En el barco llevaban una imagen de piedra que representaba a la Reina de los Ángeles. Ante el peligro que estaban pasando, el capitán prometió dejar la imagen, si se salvaban en el primer puerto que encontraran, y así llegaron al pequeño puerto de Fontán. Estaban dispuestos a dejar la imagen, pero vieron que era un lugar muy pequeño y la Iglesia estaba lejos, así que al ver que la tormenta cesaba, volvieron a alta mar llevándose la imagen. Otra vez en alta mar volvió la tormenta y temiendo lo peor volvieron a Fontán y esta vez sí dejaron la imagen. La gente de Fontán la recogió y la llevaron a la Iglesia que es donde está desde entonces. Los fontaneses siempre consideraron muy suya esta imagen y todos los años le dedicaban el mes de mayo para celebrar lo que llamaban el mes de las Flores, con cantos y misa cantada dedicada a la Reina de los Ángeles. Añado una nota que aparece en las notas de la hoja parroquial que dice que en el año 1886 por 150 barrotillos, siete maderas de pino de Holanda, nueve libras de pintura, y jornales de dos carpinteros para construir un nuevo camerín para la Reina de los Angeles, se pagan 227 reales.
As ferramentas dunha costureira: unha máquina de man, (si, na casa non tiñan máquina) tixeira, xaboncillo, cinta métrica e un canuto con agullas e alfileres. O ser costureira nun pobo, era un privilexio para aquela co fora. A costureira era unha moza a quen os mozos fitaban como algo bon. O ser mozo dunha costureira facía dar língoa algunha comadre criticona sinalando o camiño do casoiro. Non todas se casaron, algunha quedou para vestir santos, pois chea de fachenda polos remilgos cos mozos coitadiños lles facían. Elas medraban e algunha mirou por enriba do hombro a algún mariñeiro, que de boa fe e bos sentimentos achegouse elas. Cando ían polas casas, había que facer algo bo, porque estaba na casa a costureira. O mesmo facía vestidos paras as mulleres que traxes para os cativos en véspera de festa cueiras e perneiras nos calzóns dos homes, fundas dos cabezales e colchóns, botar pezas nas sábanas, zurcir e rematar todo o rachado. De verdade que, as amas de casa, o día cunha costureira entra pola porta, era día de festa.
Billetes para viajar a Coruña desde Sada en los años 60.
Bou: era un aparello de arrastre cas autoridás da Mariña non deixaban traballas con íl,por sere unha raspeira, pois por onde pasaba, arrasaba tudo. Estaba consentido como patexeiro,era o aparello dos probes e, graceas a íl,houbo pan en moitos fogares. Dende a pedra das Anemas e por fóra da illa,Pulgueira prá terra, tudo era verdello, tan medrado, como o trigo no mes de Maio. Nel, cobixaba tódolos peixiños que había na ría, chocos,calamares,salmonetes,linguados, fanacas e outras crases. Cando os mariñeiros non podían sair a mares lonxes,sempre tiñan o verdello ó pé da porta, para despóis de moitos lances, pescar para sair do día. Co bou, no inverno e na ensenada de Cirro, en Lorbé, téñense pescado milleiros de centolas nunha noita. Chegado o vrau, nas praias de Valdoviño. Cobas, Chanteiro e outras,carregábanse as embarcaciós de patexo ( cangexo que servía para abonar as terras). Cada lancha arrimaba o seo costado catro ou seis carros con cainzos do pais que, tirados por unha parexas de bois,facian chirriar os eixes dos carrros co peso que levaban. Palangre: Encarnaban os anzols con chóco, parrocha ou xurelos,dende Ortegal a Fisterra, toda a “Costa da Morte”, ensenadas, furnas, pedra a pedra, conociánas os mariñeiros de Sada,que boas caladas de concríos teñen desembarcado no muro da Cruña. Boliche: O mesmo có Bou, foi arredado do mar por sere aparello de arrastre.Poden falar dil as praias de Miño, Arnela, Morazón e outra; iste aparello,endenantes de largalo ,xa de vispra,había que gañar a “ posta”. Consistía en ire coa lancha á praia unde se queria dar o lance,levantar un remo e deixalo caer ó mesmo tempo berrando-!postaaa!- era a siñal ca “posta” estaba gañada,e xa ninguén podía pescar alí. Ó outro día largar cabos á terra e alar do aparello, homes mulleres e nenos.Despois,ó raer,facíanse o reparto da cazola, que sería maís ou menos abundante asegún o que se pescase. Nas praias onde houbera bañeiros,tamén istos metían mán ós cabos e tiraban dos aparellos.Algún calamar,salmonete ou lenguado levaban prá casa. Prós bañeiros, cando o boliche estaba largo, era un espeutáculo que non deixaban de ver. Xeito: É o aparello más probe, pois non facía mal a ninguén; armábanse de algunhas pezas que se xuntaban unhas a outras, antepor de largado, tendíase a todo ó longo no mar e cóte ó través da corrente, buscando a aguazón.Rede de frío endevre, cotada a dúas traias, a da pedreira ia do corcho, cun alto de cinco brazas. Na traia de corcho, repartíanse boias de dez en dez brazas as que servían para ter a rede aberta e non tocase no fondo cando o calado era moito. Iste aparello tiña tres lances: o asexo,despóis da posta do Sol; o amanexo, antes de abrir o día. ia galga, cando Sol estaba alto. Ó escurecer,saían pró mar os xeitos. Se facía vento, tódalas lanchiñas e botes izaban as súas velas;se estaba calma, armaban os remos, e bogando,buscaban ús e outros a maneira de largar sin empezer. Si se corría a soa de que en Coitelada andaba a sardilla, para aló ían todos; que se na praia de Miño, pois a largar dende Gandarío para fóra. Xá de noite,cada embarcación ía por aceso ó seu farol e, de verdade,asomellaban as lanchiñas no mar ,un pobo en día de festa. Despoís de largalo o xeito, o peixe quedaba mallado e tiña o seo tringulís para sabere devagalo: non lle romper a cabeza nin lle abrir as agallas.Iste aparello tilla os seus nemigos; eran os delfís ias fouliñas;istos peixes, ó fitar as sardiñas malladas na rede,brincaban dispostas prá esmorgar.Foguetes e tumbos nas lanchas para facer fuxilos,mais por unde iles pasaban, levaban diante deles anacos grandes de rede. Facían moitos derramos nos aparellos. Sada, Ares e Redes eran os dous portos unde había xeitos, cando todos saían ó mar,enchían a ría. Para enxoitar as redes,tiñan unhas cábrías que eran us paus de pino cravados na ribeira. Os derramos nos aparellos,cando os buracos eran grandes, cosíanse con anacos dunha pezá vella. Rapeta:O mesmo ca tarrafa e racú,son aparellosde cerco con traias e xaretas que cerra o saco pola pedreira,quedando ansí o peixe embolsado. Istos eran os aparellos que, con fartura,enchían os pios das fábricas de conservas e salazós.O mesmo cercaban sardiña, parrocha, bocarte,xurel, xarda,lubina,calamar e todo o que se meta no saco,largaban os aparellos mesmo de noite que tamen polo día.De noite,ó arder as aguas,os mariñeiros coñecían a crase e cantidade de peixe que había, por onde iles pasaban. Cunha choupada qur se dese, se había peixe,acendíase as aguas do mar intre que se aproveitaba para facer o lance. De día, o cerco facíase cando o mascato, aro,ou gueivota, dende o alto ceíbábanse o mar,alí atopábase o arreallo ou mansio. A lancha da rapeta levaba dez ou doce homes,con cinco remos por banda, máis o do patrón.Dous eran os largadores,o da pedreira ia do corcho. O largador do cor cho,que ter forza,pois,ademáis de largar as traias do corcho, tiña que coller brazados de rede e ceibalos, candomáis lonxe do costado da lancha, moito millor. Racú: mais cativo cá rapeta, e por iso largábase onde a rapeta non o podía facer. Tarafa: Unha rapeta embarcada nun barco con caldeira de vapor, que mesmo traballada na ría que ía lonxe en percura de atopar o peixe. As tarrafas, buscaban os mansíos ou arreallos en lonxes mares. Non tiñan falla de radar, nin outros trebellos eleutrónicos, para saber onde estaba o peixe, facendo o arreallo ou mansío.Son as fouliñas e delfís os que fan,escomenzan a dar voltas e máis voltas, hastra xuntar o peixe,mesmamente o que fai o cán do pastor para xuntar as ovellas, telas no pacedoiro ou levalas prós corrás; ansí fas as fouliñas e delfís,pra unha vez o peixe xunto, ir pouco e pouco zampando nel. Maís istos eran descobertos por outros animaliños que voando moi outo,xuntaban as ás, para deixarse cair no mar e ir comendo o que deixaban as fouliñas e delfís. Eran os mascatos, alcatrás e gueivotas.Istos famentos voadores eran os que, dende lonxe, se deixaban ollar polas tarrafas, as que botando carbón ó forno ia toda máquina, ían a onde estaba a arreallo, facendo fuxir as fouliñas e golfís para facer o cerco. A Rapeta da braba:era coma o bou, pro con máis alto de perna e menoa copo,ou saco, e tamén a maia meirande. Largábase nas praias de moita rmpenta: Froixela, Palleiro. Santa Comba,.Pantín e outras. Tódolos mariñeiros tiñan que sere moi bos, pois unha pequena falta mariñeira, podía poñer en peigro a vida dos compañeiros. Pradar o cabo á terra, entraban na praia de popa,ciando e fitandoo golpedemar,Ó bricar o home á terra co chicote do cabo, bogan con toda a forzapra fóra,largando cabo e rede e volta outra vez prá praia. Alan polas dúas pernas faiase o cerco e a embalsar o que houbese no cópo; sargos, rodaballos,róbalos e robalizas. Tramallos, betas,medio mundos, liñas, nasas e paxe,eran os aparellos que tiñan os mariñeiros de Sada. Tal e como o escribíu Emilio Santos.